Osmanlı tarihinin izini arşivlerde süren alim İsmail Hakkı Uzunçarşılı
Osmanlı Devleti'nin siyasi, askeri ve kurumsal yapısını arşiv belgeleriyle ortaya koyan tarihçi İsmail Hakkı Uzunçarşılı'nın vefatının üzerinden 49 yıl geçti.
UHABERHaber Merkezi
9 Ekim 2026 Cuma 2 dk okuma
Fotoğraf: AA
Kısaca
- Osmanlı tarihçiliğinin öncü isimlerinden İsmail Hakkı Uzunçarşılı vefatının 49. yılında anılıyor.
- Arşiv kaynaklarına dayalı 6 ciltlik Osmanlı Tarihi eseriyle alanında çığır açtı.
- Türk Tarih Kurumunun kurucu üyeleri arasında yer alarak ömrünü araştırmalara adadı.
Türk tarihçiliğinin en önemli isimlerinden biri olan İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı tarihinin sadece siyasi ve askeri yönlerini değil; devlet teşkilatını, saray yaşamını ve ilmiye kurumlarını da kapsamlı şekilde ele aldı. Arşiv belgelerine dayalı çalışmalarıyla tanınan merhum tarihçi, vefatının 49'uncu yılında hürmetle anılıyor.
23 Ağustos 1888'de İstanbul'un Eyüp semtinde doğan Uzunçarşılı'nın tarih ve coğrafyaya olan ilgisi Mercan İdadisi'nde başladı. 1910 yılında kaydolduğu İstanbul Darülfünunu Edebiyat Şubesi'nde Ahmed Midhat Efendi, Abdurrahman Şeref, Mehmed Akif ve Hamdullah Suphi gibi dönemin seçkin isimlerinden dersler alarak mezun oldu.
Öğretmenlikten Parlamentoya Uzanan Yıllar
Mezuniyetinin ardından Kütahya, Kastamonu ve Balıkesir gibi illerde öğretmenlik yapan Uzunçarşılı, görev yaptığı bölgelerin yerel tarihine ilişkin derinlikli araştırmalar yürüttü. Kastamonu'da bulunduğu dönemde Açıksöz Gazetesi'nde tarih yazıları kaleme aldı. Topladığı kaynaklar ve yerel tarih araştırmaları, ileride yayımlayacağı geniş çaplı eserlerin temelini oluşturdu.
1927 yılında Balıkesir milletvekili seçilerek parlamentoya giren Uzunçarşılı, siyasi görevi esnasında da bilimsel çalışmalarından kopmadı. 1931 yılında Türk Tarih Kurumunun kuruluş sürecinde aktif rol aldı ve kurumun üyeleri arasında yer alarak bu bağını ömrünün sonuna kadar sürdürdü.
Arşiv Belgeleriyle Aydınlanan Osmanlı Tarihi
Üniversite reformu sonrası İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde profesör olarak görev alan Uzunçarşılı, akademik kariyeri boyunca özellikle Topkapı Sarayı Arşivi'nde yürüttüğü titiz incelemelerle öne çıktı. Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan 18. yüzyılın sonlarına kadar olan dönemi kapsayan altı ciltlik anıtsal 'Osmanlı Tarihi' serisini kaleme aldı.
- Osmanlı Devleti'nin Merkez ve Bahriye Teşkilatı
- Osmanlı Devleti'nin Saray Teşkilatı
- Osmanlı Devleti Teşkilatından Kapıkulu Ocakları
- Osmanlı Devleti'nin İlmiye Teşkilatı
Uzunçarşılı; Anadolu Beylikleri, Akkoyunlu ve Karakoyunlu devletleri, Midhat Paşa ile Çandarlı ailesi gibi farklı konu ve dönemlere odaklanan pek çok monografi ve bilimsel makale de bıraktı.
Ömrünün büyük kısmını arşivlerde geçiren usta tarihçi, 10 Ekim 1977 tarihinde Topkapı Sarayı Arşivi'nde çalışma yaptığı esnada rahatsızlanarak hayatını kaybetti. Cenazesi Edirnekapı Şehitliği'ne defnedilen Uzunçarşılı, nesiller boyu başvurulan zengin kaynak külliyatıyla Türk tarihçiliğindeki saygın yerini koruyor.
