İklim değişikliği sivrisinek kaynaklı hastalıkların haritasını değiştiriyor
Yükselen sıcaklıklar ve aşırı hava olayları, sivrisinek gibi hastalık taşıyan vektörlerin yaşam alanlarını ve dünya genelindeki dağılımını dönüştürüyor.
UHABERHaber Merkezi
22 Ekim 2026 Perşembe 2 dk okuma
Fotoğraf: AA
Kısaca
- Sıcaklık artışı vektörlerin yüksek rakımlara yayılmasına zemin hazırlıyor.
- Araştırmaya göre iklim değişimi milyonlarca ilave sıtma vakasına yol açabilir.
- Uluslararası seyahat ve kentleşme hastalıkların yayılım hızını artırıyor.
- Sağlık otoritelerinin düzenli sürveyans verileri toplaması önem taşıyor.
İklim değişikliğinin etkisiyle yükselen sıcaklıklar ve aşırı hava olayları, sivrisinek gibi hastalık taşıyan vektörlerin yaşam alanlarını değiştirerek küresel hastalık haritasını yeniden şekillendiriyor. Eskiden daha çok tropikal ve subtropikal bölgelerle anılan sıtma, dang humması, Chikungunya ve Zika gibi vektör kaynaklı rahatsızlıklar artık farklı coğrafyalarda da boy gösteriyor.
Küresel Hastalık Haritasında Değişim
Artan sıcaklıklar bazı vektörlerin daha serin ve yüksek rakımlı alanlara yayılmasına elverişli ortam hazırlarken, bazı bölgeleri ise bu canlılar açısından elverişsiz kılıyor. İklim kaymalarının yanı sıra uluslararası seyahatler, kentleşme ve arazi kullanımındaki değişimler de hastalıkların yeni bölgelere taşınmasında etkili oluyor. Örneğin Avrupa'da Fransa ve İtalya'nın yanı sıra ABD'nin bazı eyaletlerinde de yerel dang humması vakalarına rastlanıyor.
Nature dergisinde yayımlanan bir araştırma, mevcut mücadelenin sürmesi halinde iklim değişikliğinin 2024-2050 döneminde Afrika'da yaklaşık 123 milyon ilave sıtma vakasına ve 532 bin ilave ölüme neden olabileceğini öngörüyor. Aşırı hava olaylarının bu artıştaki en önemli unsur olduğu, ilave vakaların yüzde 79'u ve ek ölümlerin yüzde 93'üyle bağlantılı olabileceği hesaplanıyor. Beklenen artışın büyük kısmının ise yeni coğrafyalardan ziyade hastalığın halihazırda görüldüğü yerlerdeki yoğunlaşmadan kaynaklanacağı belirtiliyor.
Uzmanlardan Uyarılar ve Önlemler
Vektör kaynaklı hastalıkların yayılabilmesi için çevresel koşulların taşıyıcıların üremesine ve gelişmesine uygun olması gerekiyor. Su, nemli ortamlar ve yirmi derecelerin ortalarındaki sıcaklıklar bu canlılar için elverişli zemin oluşturuyor. Uzmanlar, ılıman kışların sivrisineklerin kışı geçirerek hayatta kalmasını kolaylaştırdığına işaret ediyor.
İklim değişikliğinin etkilerinin her bölgede aynı olmayacağı, bazı yerlerde risk artarken bazı yerlerde azalabileceği ifade ediliyor. Sağlık otoritelerinin değişen risklere karşı hazırlıklı olabilmesi için güvenilir sürveyans verileri toplaması, saha çalışmalarını sürdürmesi ve mevsimsel tahminlerden yararlanması gerektiği vurgulanıyor.
