Çırpınırdı Karadeniz'in şairi Ahmet Cevat anılıyor

Azerbaycan Milli Marşı'nın sözlerini yazan ve Çırpınırdı Karadeniz şiiriyle tanınan şair, yazar ve fikir insanı Ahmet Cevat, eski Sovyet yönetimi tarafından Türkçülük suçlamasıyla idam edilmesinin 89. yılında anılıyor. Vatan ve millet sevgisini coşkuyla dile getiren Cevat, geniş bir coğrafyanın ortak kültürel hafızasında yer edindi.

Yaşamı ve Eğitim Hayatı

Ahmet Cevat, 5 Mayıs 1892'de Azerbaycan'ın Gence kenti yakınlarındaki Seyfeli köyünde dünyaya geldi. İlk dini eğitimini köyünde alan ve Arapça ile Farsça öğrenen Cevat, 1906'da Gence'ye taşınarak eğitimini sürdürdü. İlk şiirleri bu dönemde çeşitli gazete ve dergilerde yayımlandı.

Eğitimini 1912'de tamamlayan Cevat, Gence Kız Okulu'nda Türkçe ve Farsça öğretmenliği yaptı. Aynı yıl gönüllü olarak Osmanlı ordusuna katılarak Balkan Savaşları'nda yer aldı. Birinci Dünya Savaşı döneminde ise Anadolu'daki gelişmeleri yakından takip ederek makaleler kaleme aldı.

Eserleri ve Milli Marş Süreci

Cevat'ın ilk şiir kitabı Koşma 1916'da Bakü'de yayımlandı. Ziya Gökalp bu eserle ilgili değerlendirmesinde, şairin şiirlerinin Osmanlı Türklerine ve vatana ithaf edildiğini belirtti. Cevat, kitabının bir nüshasını Bakü'yü kurtaran Kafkas İslam Ordusu Komutanı Nuri Paşa'ya hediye etti.

Azerbaycan'ın bağımsızlık döneminde düzenlenen milli marş yarışmasına katılan Cevat'ın sözlerini yazdığı ve Üzeyir Hacıbeyli'nin bestelediği marş beğeni toplasa da Bolşevik işgali nedeniyle o dönem kabul edilmedi. Sovyetlerin dağılmasının ardından bu eser, 1992 yılında Azerbaycan'ın milli marşı oldu.

Şairin en bilinen eseri Çırpınırdı Karadeniz, bazı kaynaklarda Yol ver Türk'ün bayrağına adıyla da tanınıyor. Cevat bu şiiri 1914'te Hamidiye kruvazöründen ilham alarak yazdı. Sovyet baskılarıyla karşılaşan ve defalarca tutuklanan şair, devrim karşıtlığı ve Türkçülük suçlamalarıyla yargılanarak 13 Ekim 1937'de kurşuna dizildi.