Yapay zekanın telif ihlallerine karşı yerli veri tabanı kurulması isteniyor
Küresel yapay zeka şirketlerinin telif ödemeden yürüttüğü veri toplama faaliyetleri, kültürel hafıza ve bilgi üretimi üzerinde tehdit oluşturuyor. Uzmanlar, yerli ve milli bir veri tabanı kurulmasını öneriyor.
UHABERHaber Merkezi
7 Ekim 2026 Çarşamba Güncelleme 2 dk okuma
Fotoğraf: AA
Kısaca
- Yapay zeka şirketleri, telif ödememek adına dünya genelinden toplu kitap siparişleriyle veri topluyor.
- Türkiye Basım Yayın Meslek Birliği Başkanı Mehmet Burhan Genç, sürecin etik dışı olduğunu vurguladı.
- Akademik ve edebi mirası korumak için yerli ve milli bir veri tabanı oluşturulması gerektiği belirtildi.
Yapay zeka teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte küresel şirketlerin telif ödemeksizin yürüttüğü veri toplama faaliyetleri yeni bir tartışma başlattı. Dünya genelinde akademik yayınlar ile nadir eserlere verilen toplu siparişler şüphe uyandırırken, Türkiye'deki basım ve yayın dünyası da bu durumdan olumsuz etkileniyor.
Türkiye Basım Yayın Meslek Birliği (TBYM) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Burhan Genç, edinilen bilgiye göre, yapay zekanın en doğru sonuçları verebilmesi için devasa bir külliyata ihtiyaç duyduğunu söyledi. Şirketlerin telif bedellerinden kaçınmak için bu verileri yasal boşluklardan faydalanarak topladığını belirten Genç, kullanıcıların sorularıyla da sistemi ücretsiz eğitmiş olduğunu ifade etti.
Gelecekte Manipüle Edilmiş Bilgi Riski
Veri toplama sürecinin küresel ölçekte sürdürüldüğünü vurgulayan Genç, yeterli veri elde edildiğinde yapay zekanın yüksek ücretlerle sunulacağını dile getirdi. Ayrıca bilgilerin tek elden sunulmasının kültürel ve tarihi verilerin manipüle edilerek verilmesi riskini doğuracağına dikkati çekti. Türkiye'deki akademik yayıncılardan da yabancı firmalar tarafından tek tek kitap siparişi verilerek veri toplanmaya çalışıldığı kaydedildi.
Yerli ve Milli Veri Tabanı Şart
İzinsiz ve bedelsiz veri kullanımının yeni eser üretimini durduracağını ve sonraki kuşakların kendi kültürünü dış kaynaklardan öğrenmek zorunda kalacağını belirten Genç, stratejik bir adım atılması gerektiğini savundu. Akademik ve edebi mirası korumak amacıyla yerli ve milli bir veri tabanı ile Türkiye'ye ait bir yapay zeka sisteminin kurulmasının zorunlu olduğu vurgulandı.
Kültürel hayatın devamlılığı için telif bilincinin ve korsanla mücadelenin önemine işaret eden Genç, kamu, sivil toplum ve okurların ortak hassasiyet göstermesi durumunda bu krizin fırsata çevrilebileceğini sözlerine ekledi.