Yapay zeka yayıncılıkta yeni bir telif ve lisanslama dönemi başlatabilir
Yapay zeka şirketlerinin kitapları izinsiz veri seti olarak kullanması yayıncılıkta tartışma yarattı. Sektör temsilcileri, emeklerin korunması için adil bir lisanslama modeli kurulması gerektiğini vurguluyor.
UHABERHaber Merkezi
12 Ekim 2026 Pazartesi 2 dk okuma
Fotoğraf: AA
Kısaca
- Yapay zeka modellerinin eğitimi için basılı ve nadir eserlerin tahrip edilerek taranması tepki çekiyor.
- Telif yasalarında yapay zeka eğitimine yönelik özel bir hukuki düzenleme eksikliği bulunuyor.
- Yayıncılar, büyük teknoloji şirketlerine karşı toplu lisanslama ve şeffaflık talep ediyor.
Yayıncılık Sektöründe Yapay Zeka Haksızlığı
Yapay zeka şirketlerinin kitap ve yayıncılık içeriklerini telif ödemeden ve izin almadan veri setlerinde kullanması, sektörde telif ve lisanslama tartışmalarını alevlendirdi. Avrupa'daki sahaflardan Türkiye'ye kadar uzanan süreçte, yapay zeka firmalarının nadir ve akademik kitapları toplu siparişlerle satın alıp taradıktan sonra imha ettikleri yönündeki iddialar endişe yaratıyor.
Edinilen bilgiye göre, Basın Yayın Birliği Derneği Başkanı Halil Çelik, bir kitabın ortaya çıkmasında yazar, çevirmen, editör ve yayınevi gibi pek çok paydaşın büyük emeği ve ekonomik yatırımı bulunduğunu belirtti. İçeriklerin herhangi bir izin veya bedel ödenmeksizin yapay zeka sistemlerinin eğitiminde kullanılmasının, bu emeğin karşılıksız kalması anlamına geldiğini ifade etti.
Kültürel Miras Fiziksel Risk Altında
Nadir ve basımı bitmiş eserlerin dijitalleştirilme sürecindeki fiziksel tahribata dikkat çekilen değerlendirmelerde, kitapların taranabilmesi için sayfalarının tek tek parçalandığı vurgulandı. Kütüphane veya sahaflardaki son nüshaların bu yöntemle yok edildiğini kaydeden uzmanlar, bir yandan dijital kopya üretilirken diğer yandan kültürel mirasın ortadan kaldırıldığına işaret ediyor.
Hukuki boyutta ise mevcut Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun mali hakları korumasına rağmen yapay zeka veri seti kullanımına dair açık bir hüküm içermediği hatırlatıldı. Bu boşluğun giderilmesi amacıyla yasal çerçeveye şeffaflık yükümlülüğü, açık kullanım tanımları ve yaptırım mekanizmalarının eklenmesi çağrısında bulunuluyor.
Çatışma Değil Ortak Lisans Ekonomisi
Teknolojinin karşısında durmak yerine adil bir paydaşlık kurulması gerektiğini belirten yetkililer, tekil yayınevleri yerine yayıncı birlikleri ve yazar örgütlerinin ortak hareket etmesi gerektiğini savunuyor. Doğru bir lisanslama ve denetim altyapısıyla, bugün izinsiz kullanılan içeriklerin gelecekte hem yapay zeka şirketlerine kaliteli veri sağlayacağı hem de yayıncılara yeni bir gelir kapısı aralayacağı öngörülüyor.
