Yapay zeka veri merkezlerinin su ihtiyacı tatlı su ekosistemlerini tehdit ediyor
Veri merkezlerinin yüksek su tüketimi nehirlerde su seviyesini düşürürken sıcaklık ve kalite değişimleri tatlı su canlılarına zarar veriyor.
UHABERHaber Merkezi
15 Ekim 2026 Perşembe 2 dk okuma
Fotoğraf: AA
Kısaca
- Veri merkezlerinin soğutma sistemleri nehirlerdeki su seviyesinin düşmesine yol açabiliyor.
- Su sıcaklığındaki değişimler balıkların yumurtlama ve larva gelişim dönemlerini riske atıyor.
- Tesislerden yayılan atık ısı kentlerdeki ısı adası etkisini artırarak çevreyi olumsuz etkiliyor.
Yapay zekanın yaygınlaşmasıyla sayıları giderek artan veri merkezlerinin çevresel etkileri, enerji ve su tüketimiyle sınırlı kalmıyor. Geniş arazilere kurulan bu tesisler bir yandan canlıların doğal yaşam alanlarını daraltırken, diğer yandan ihtiyaç duydukları yüksek su miktarı nedeniyle tatlı su ekosistemleri üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor. Ayrıca tarım ve hayvancılıkla ortak kaynakları kullanmaları bu sektörler üzerindeki olası etkilerine ilişkin tartışmaları da berberinde getiriyor.
Soğutma sistemleri su seviyesini ve kalitesini etkiliyor
Konuyla ilgili yapılan bilimsel araştırmalara göre, veri merkezlerindeki sunucuların soğutulması için yüksek miktarda su kullanılması nehirlerdeki su seviyelerini düşürebiliyor. Doğaya geri bırakılan suyun sıcaklık ve kalitesindeki değişimler ise canlıların yaşam alanlarını doğrudan etkiliyor. Soğutma sistemlerine su çekilirken küçük balıklar ile larvaların sistemlere sürüklenme riski bulunurken, yükselen su sıcaklıkları özellikle balıkların yumurtlama dönemlerinde büyük tehlike yaratıyor.
Edinilen bilgiye göre, nehirlerin sığlaşması su sıcaklığını artırarak yosun oluşumunu hızlandırıyor ve sudaki oksijen miktarını azaltıyor. Bu durum özellikle somongiller gibi soğuk suya ihtiyaç duyan ve düşük oksijene hassas türleri tehdit ediyor. Uzmanlar, yaşam alanlarının kaybı ve canlı popülasyonlarının birbirinden kopmasının bazı türlerin bölgesel olarak yok olmasına yol açabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Atık ısı ve ısı adası etkisi
Günün 24 saati kesintisiz çalışan veri merkezleri, su tüketiminin yanı sıra çevreye büyük miktarda atık ısı yayıyor. Soğutma sistemleri sunucuların ürettiği ısıyı ortadan kaldırmak yerine tesis dışına aktardığı için, kentlerdeki "ısı adası" etkisi artış gösteriyor. Büyük bir veri merkezinin yüz binlerce hanenin ürettiğine eşdeğer atık ısı çıkarabildiği ve tesis çevresindeki yüzey sıcaklığını 9 dereceye kadar yükseltebildiği belirtiliyor.
Sorunun önüne geçilmesi amacıyla veri merkezlerinin su kaynaklarının yeterli olduğu bölgelerde kurulması, aynı bölgede yoğunlaşmalarının önlenmesi ve daha az su tüketen soğutma teknolojilerinin geliştirilmesi öneriliyor. Ayrıca ortaya çıkan atık ısının çevreye salınmak yerine bölgesel ısıtma sistemlerine aktarılarak değerlendirilmesi sürdürülebilir bir çözüm olarak öne çıkıyor.
