Veri merkezlerinin çevresel etkilerini azaltmak için bilim insanlarından çözüm önerileri
Giderek artan su ve enerji tüketimiyle ekosistem üzerinde baskı oluşturan yapay zeka veri merkezleri için uzmanlar, doğru konumlandırma ve atık ısı yönetimi odaklı planlama çağrısında bulunuyor.
UHABERHaber Merkezi
15 Ekim 2026 Perşembe 2 dk okuma
Fotoğraf: AA
Kısaca
- Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre veri merkezlerinin elektrik tüketimi 2030 yılına kadar iki katına çıkacak.
- Uzmanlar, tesislerin yer altı maden tünelleri gibi sabit sıcaklıklı alanlara kurulmasını öneriyor.
- Veri merkezlerinin açığa çıkardığı atık ısının bölgesel şebekelerle evlerin ısıtılmasında kullanılabileceği belirtiliyor.
- Soğutma sistemlerinde kullanılan su miktarının kurak bölgelerde toplumsal ve çevresel sorunlara yol açabileceği vurgulanıyor.
Yapay zekanın hızla yaygınlaşmasıyla sayıları ve ölçekleri artan veri merkezleri, çevre üzerindeki etkileriyle akademik çevrelerin ve kamuoyunun ana gündem maddeleri arasında yer alıyor. Geniş alan kaplayan bu dev tesislerin yüksek elektrik ve su tüketimi, doğal kaynaklar üzerinde ciddi bir yük oluştururken ekosistemlerin dengesini de bozuyor.
Ekolojik risklerin kontrol altına alınabilmesi için veri merkezlerinin inşa edileceği bölgelerin doğru seçilmesi ve kaynak altyapısının titizlikle planlanması gerekiyor. Edinilen bilgiye göre uzmanlar, şirketlerin kullandıkları enerji ve su miktarı konusunda şeffaf davranmalarının önemine dikkat çekiyor.
Yenilikçi Yer Seçimleri ve Yer Altı Tünelleri
Veri merkezlerinin çevresel ayak izini düşürmek amacıyla terk edilmiş bina ve alanların değerlendirilebileceği ifade ediliyor. Özellikle yıl boyunca sıcaklığı sabit kalan yer altı maden tünelleri gibi alanların tesis kurulumu için yenilikçi alternatifler sunduğu belirtiliyor.
Tesislerde ortaya çıkan yüksek enerjinin dönüştürülmesi de bir diğer çözüm yolu olarak öne çıkıyor. Veri merkezlerinin harcadığı elektriğin neredeyse tamamının ısıya dönüştüğü, bu atık ısının bölgesel ısıtma şebekelerine aktarılarak evlerin ve binaların ısıtılmasında kullanılabileceği kaydediliyor.
Su ve Enerji Talebi Eşitsizlik Yaratabilir
Uluslararası Enerji Ajansının öngörülerine göre, tüm veri merkezlerinin toplam elektrik tüketiminin 2030'a kadar iki katına çıkması bekleniyor. Bu hızlı artışın arkasındaki ana etkenlerden biri yapay zeka teknolojileri olarak gösteriliyor.
Uzmanlar, veri merkezlerinin genişlemesinin çevresel ve sosyal eşitsizlikleri derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor. Yoğun su ve elektrik kullanımı, arazi işgali ve gürültü gibi faktörler tesislerin bulunduğu yerel halk üzerinde olumsuz etkiler yaratabiliyor. Özellikle su sıkıntısı yaşanan bölgelerde, kurak dönemlerde tesis soğutması için harcanan suyun yerel halk ve tarım açısından tartışmalı hale geldiği vurgulanıyor.
