TBMM’nin yeni anayasa yapma yetkisi tartışma dışıdır
TBMM, halkın seçmen oylarıyla temsil yetkisini verdiği en üst mercidir. Meclis, bu özelliğiyle yeni anayasa yapma iradesini ortaya koyduğunda cari anayasal düzen normlarıyla bağlı değildir.
UHABERHaber Merkezi
1 Kasım 2026 Pazar 2 dk okuma
Fotoğraf: AA
Kısaca
- TBMM, halktan aldığı görevle yeni anayasa yapma iradesine sahiptir.
- Milli egemenlik ilkesi, hiçbir anayasa tarafından sınırlanamaz.
- Yeni anayasa yapım sürecindeki kararlar AYM denetimine tabi olamaz.
Geçmişte ele alınan yeni anayasa konusu, sivil anayasa gündeminin öne çıktığı bu dönemde yeniden değerlendiriliyor. Edinilen bilgiye göre Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) yeni anayasa yapma yetkisi, asli kurucu irade olan halkın verdiği görevden doğuyor. Gayrimeşru ve hukuk dışı bir güç olan darbecilerin yaptığı anayasanın ilga edilemeyeceğini ileri sürmek, milli egemenliği ve demokrasiyi reddetmek anlamına geliyor.
Asli kurucu iktidar tezinin pozitif bir tespit olarak ileri sürülmesi anlaşılabilir ancak bu tezin normatif olarak geçerli olduğunu savunmak sorunlu bir yaklaşımdır. Olağanüstü dönemlerde savaşlar, darbeler ve ülkelerin parçalanması sürecinde ortaya çıkan anayasaları dokunulmaz görmek bu sorunların özünü oluşturuyor. Bu duruma dayanarak TBMM’nin yeni anayasa yapma yetkisi olmadığını savunmak ise demokrasi ve halk karşıtı bir konuma sürüklenmek demektir.
TBMM’nin Temsili Kurucu İrade Niteliği
Demokraside karar kılmış olan Türkiye Cumhuriyeti, milli egemenlik ilkesine uygun olarak halkın iradesinin tecelli ettiği TBMM eliyle yeni anayasa yapmaya muktedirdir. TBMM, halkın seçmen sıfatıyla kullandığı oylarla temsil yetkisini verdiği en üst merci konumundadır. Bu özelliğiyle yeni anayasa yapma iradesini ortaya koyduğu anda, yeni anayasa yapmak bakımından eski anayasal düzene göre kurulu bir organ değil, temsili kurucu irade olarak hareket eder.
Nitekim TBMM’nin iradesi, sadece cari anayasayla kurulmuş bir iktidar iradesi değildir. Meclis, aynı zamanda halkın toplumsal ve siyasal temsilciliğinden kaynaklanan norm üstü bir temsil iradesine sahiptir. Egemenliğin kayıtsız ve şartsız millete ait olması hükmü, anayasal normların üstünde bir egemenlik ve başlangıç normu niteliği taşır.
Anayasa Yargısı ve Denetim Tartışmaları
Edinilen bilgilere göre TBMM, yeni anayasa yapım sürecinde cari anayasaya göre kurulmuş iktidar olarak yetkilerini kullanırken Anayasa Mahkemesi (AYM) denetimine tabi olacaktır. Ancak temsili kurucu irade olarak yeni anayasa yapım sürecini yürütürken iki ayrı mecra söz konusu olduğundan AYM denetimine bağlı olmayacaktır.
Sonuç olarak TBMM’nin yeni anayasa yapma yetkisi kabul edildikten sonra yapılacak yeni anayasanın AYM’nin denetimine tabi olacağını ileri sürmek çelişki oluşturur. TBMM, asli kurucu irade olan halk adına temsili kurucu irade olarak yeni anayasa yapma yetkisine sahiptir ve bu süreç tamamen anayasa yargısının dışındadır.
