Avrupa Birliginin Karadeniz hamlesi ve Montro dengesi
Avrupa Parlamentosunun Karadeniz'de deniz operasyonu seçeneğini değerlendirme çağrısı, Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve bölgesel dengeler açısından önem taşıyor.
UHABERHaber Merkezi
6 Kasım 2026 Cuma 2 dk okuma
Fotoğraf: AA
Kısaca
- Avrupa Parlamentosu Karadeniz'de deniz operasyonu seçeneğini değerlendirme çağrısı yaptı.
- Montrö Boğazlar Sözleşmesi bölgedeki askeri hareketliliğin sınırlandırılmasında kilit rol oynuyor.
- Türkiye Karadeniz'deki dengelerin korunması için ihtiyatlı ve tutarlı bir politika izliyor.
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın etkilerinin sürdüğü Karadeniz'de ticari gemilere yönelik saldırılar ve deniz ulaştırmasının güvenliği Avrupa Birliği'nin gündeminde yer almaya devam ediyor. Edinilen bilgiye göre Avrupa Parlamentosu 22 Ekim 2026 tarihinde kabul ettiği kararla Karadeniz'de bir AB deniz operasyonu düzenlenmesi seçeneğinin değerlendirilmesi çağrısında bulundu.
Kabul edilen kararda ayrıca NATO'nun bölgedeki güvenlik faaliyetlerinin artırılması, Romanya ve Bulgaristan'ın savunma kapasitelerinin güçlendirilmesi ve Karadeniz Deniz Güvenliği Merkezi girişiminin hızlandırılması talep edildi. Henüz somut bir askeri operasyon kararı alınmasa da bu girişimler AB'nin Karadeniz'deki rolünü deniz güvenliği ve gözetleme faaliyetlerinin ötesine taşıma ihtimalini gündeme getirdi.
Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin hukuki önemi
Karadeniz'in güvenlik mimarisinin temelinde yer alan 1936 tarihli Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Türk boğazlarından geçiş rejimini düzenleyerek kıyıdaş olan ve olmayan devletlerin savaş gemilerine farklı hükümler uyguluyor. Kıyıdaş olmayan devletlerin savaş gemileri için öngörülen tonaj sınırlamaları ve azami kalış süresi, bölge dışı askeri varlığın sınırlandırılmasında kritik bir hukuki çerçeve oluşturuyor.
Türkiye, savaşın başlangıcından bu yana Montrö hükümlerini kararlılıkla uygulayarak boğazlardan savaş gemisi geçişlerine kısıtlamalar getirdi. Bu politika, çatışmanın daha geniş bir deniz kuvvetleri rekabetine dönüşmesini önlemeye yönelik diplomatik yaklaşımın önemli bir parçasını oluşturdu.
Bölgesel dengeler ve Türkiye'nin politikası
Uluslararası bir kuruluş çatısı altında yürütülecek faaliyetler, katılımcı devletlerin savaş gemilerini sözleşmenin getirdiği sınırlamalardan bağımsız kılmıyor. Deniz güvenliği gerekçesiyle kurulabilecek yeni askeri mekanizmaların zaman içinde daha geniş görevler üstlenmesi ise Karadeniz'deki mevcut dengeleri etkileyebilecek unsurlar arasında değerlendiriliyor.
Ankara, NATO üyeliğinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirirken Karadeniz'in daha geniş bir askeri karşılaşma alanına dönüşmesini önlemeye yönelik diplomatik tutumunu sürdürüyor. Olası bir AB deniz operasyonunun Montrö hükümleriyle ilişkisi, katılımcı devletlerin askeri varlığı ve bölgesel dengeler üzerindeki etkileri yakından takip ediliyor.
