Afrika'da iklim değişikliği ve gıda krizine karşı geleneksel ve dijital çözümler

Yerel Tohumlar ve Geleneksel Üretim Yeniden Öne Çıkıyor

Afrika'da artan gıda ihtiyacı ve gıda güvenliğini sağlamaya yönelik çalışmalar, kuraklığa dayanıklı geleneksel ürünlerin yeniden üretime kazandırılmasından tarımsal hastalıkların dijital araçlarla tespit edilmesine kadar geniş bir alana yayılıyor. Kıtada açlık ve yetersiz beslenme önemli bir sorun olmaya devam ederken, 2025'te yaklaşık 309 milyon kişinin açlıkla karşı karşıya kaldığı tahmin ediliyor. Nüfusun yüzde 56,6'sının orta veya şiddetli gıda güvensizliği yaşadığı Afrika'da, yağış düzenlerinin değişmesi ve kuraklık gibi aşırı hava olayları üretime darbe vuruyor.

İklim koşullarına uyum sağlamak amacıyla darı, sorgum, fonio ve bambara yer fıstığı gibi suya daha az ihtiyaç duyan yerel ürünlerin üretimi teşvik ediliyor. Uganda'da yürütülen topluluk temelli tohum koruma çalışmaları kapsamında Hoima ve Nyantonzi bölgelerindeki tohum bankalarında fasulye, mısır ve geleneksel yapraklı sebzeler dahil yaklaşık 90 çeşit korunuyor. Bu sayede yerel gıda sistemlerinin güçlendirilmesi ve ürünlerin işlenerek katma değer kazanması hedefleniyor.

Yapay Zeka ve Dijital Araçlar Çiftçilerin Hizmetinde

Geleneksel tarım bilgisinin yanında dijital teknolojiler de üreticilerin karşılaştığı sorunlara çözüm sunuyor. Yağış tahminleri, zararlıların izlenmesi, sulama planlaması ve hastalık tespiti gibi alanlarda yapay zeka destekli uygulamalar geliştiriliyor. Zimbabve'de tarlalardan elde edilen 25 binden fazla görüntüyle eğitilen CROPFIX aracı, hastalıkların erken teşhis edilmesini sağlıyor. Uygulamanın WhatsApp ve kısa mesaj yoluyla da kullanılabilmesi internet erişimi kısıtlı bölgelerde bilgiye erişimi kolaylaştırıyor. Malavi'de ise 21 bin tarımsal deneme gözlemini bir araya getiren ulusal veri altyapısı sayesinde uzmanlar ve üreticiler toprak koşullarını daha iyi değerlendirebiliyor.

Afrika'da küçük ölçekli çiftçiler ve tarım işletmeleri, toplam gıda üretiminin yaklaşık yüzde 80'ini gerçekleştirirken, tarım sektörü iş gücünün yüzde 60'tan fazlasına geçim kaynağı sağlıyor. Ancak ticari banka kredilerinin yüzde 6'sından azının tarıma yönelmesi ve yıllık 75 milyar dolarlık finansman açığı, üreticilerin kaliteli tohum, sulama ve teknolojilere erişimini kısıtlıyor. Uzmanlar, güneş enerjili soğuk hava depoları ve pazarlara erişimin geliştirilmesiyle hasat sonrası kayıpların azaltılabileceğini ve çözümlerin küçük üreticilere ulaştırılmasının hayati önem taşıdığını vurguluyor.